KING SIGISMUND CHAPEL AT CRACOW CATHEDRAL (1515–1533)
Stanisław Mossakowski

Kraków 2012
312 x 238 mm, 376 stron
376 ss., 277 ilustracji czarno-białych, 89 ilustracji kolorowych (w tym całostronicowe), rysunki i tabele
ISBN 978-83-89831-14


Angielskie tłumaczenie monografii Stanisława Mossakowskiego Kaplica Zygmuntowska 1515–1533. Problematyka artystyczna i ideowa mauzoleum Zygmunta I (Warszawa 2007)

 

pdf Sigismund Chapel - info

pdf Sigismund Chapel - book fragment

Kaplica Zygmuntowska przy królewskiej katedrze na Wawelu to najwybitniejszy przykład architektury renesansowej w Polsce, a zarazem najbardziej rozpoznawalny zabytek sztuki tego okresu – nie tylko na wzgórzu wawelskim. Już w XIX wieku, w uznaniu dla wysokiej klasy budowli, naśladującej najlepsze włoskie wzory, nazywano ją „perłą renesansu na północ od Alp”, zaliczając do najwybitniejszych osiągnięć tego stylu nie tylko w Polsce, ale i w Europie. Podobnie jak obrazy Jana Matejki, zna ją chyba każde polskie dziecko, bo spośród licznych kaplic opasujących katedrę wyróżnia ją wspaniała złocona kopuła. Kaplica Zygmuntowska, właśnie dzięki tej złotej kopule, stanowi niemal symbol „złotego wieku” dziejów Polski, okresu największej świetności kraju – czasów Zygmuntowskich. Choć jest znana powszechnie, niełatwo się do niej dostać, a wnętrze tylko z trudem można oglądać z nawy bocznej katedry przez wspaniałą, również renesansową, mosiężną kratę. Ale nawet gdyby się znaleźć wewnątrz mauzoleum ostatnich Jagiellonów, nie dałoby się ogarnąć bogactwa dekoracji ani w pełni docenić treści zawartych w dziełach sztuki zdobiących ściany budowli i wnętrze nakrywającej ją kopuły.Nic więc dziwnego, że ten wspaniały zabytek od ponad stu lat fascynuje badaczy, którzy poświęcili mu wiele cennych opracowań. Ukoronowaniem tego procesu jest monumentalna monografia kaplicy pióra profesora Stanisława Mossakowskiego pt. Kaplica Zygmuntowska 1515–1533. Problematyka artystyczna i ideowa mauzoleum Zygmunta I (Warszawa 2007), owoc wieloletnich badań autora.

 

Twórcą kaplicy był florencki mistrz budowniczy Bartolomeo Berrecci. W swojej książce prof. Mossakowski prześledził m.in. etapy prac nad wystrojem wnętrza, zarówno prowadzonych przez jej twórcę i współpracowników, jak też wykonywanych podczas zabiegów konserwatorskich, które w XVIII i XIX w. zmieniły częściowo dekorację budowli. Autor odnalazł ślady działalności Berrecciego w jego rodzimej Florencji oraz ustalił środowisko artystyczne, które ukształtowało mistrza. Ogromny materiał powstał dzięki kwerendom w archiwach, bibliotekach i fototekach, zwłaszcza instytutów historii sztuki i archeologii w Rzymie, Florencji i w Londynie, a także podczas poszukiwań od Wenecji i Mediolanu po Neapol i Palermo. Autor wskazał związki budowli wawelskiej z dziełami Michała Anioła, Rafaela czy Antonia da Sangallo mł., w tym powiązania dekoracji kaplicy z dziełami antycznej sztuki rzymskiej znanymi artystom renesansowym. Wskazał przy tym na dużą erudycję archeologiczną Berrecciego oraz przyczyny jej zastosowania w mauzoleum króla Zygmunta I. W nowym świetle została ukazana rola króla jako zleceniodawcy, a zarazem współtwórcy kaplicy. Monarcha jawi się jako osoba decydująca nie tylko o wymowie ideowej dzieła (religijnej i monarchicznej), ale także uczestnicząca w wyborze form artystycznych.


Książka prof. Mossakowskiego jest bezcennym źródłem wiedzy zarówno dla specjalistów oraz studentów historii sztuki i architektury, jak też dla wszystkich zainteresowanych kaplicą Zygmuntowską oraz – szerzej – prezentowanym w monografii okresem w dziejach sztuki polskiej, tym bardziej wartościowym, że po latach zaniedbań, dzięki przeprowadzonej w latach 2002–2004 konserwacji, kaplica odzyskała swój dawny blask, o czym można się przekonać na ilustrujących książkę zdjęciach.

 

O AUTORZE

Stanisław Mossakowski (ur. 1937 w Samborze, ob. Ukraina), absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, wieloletni dyrektor Instytutu Sztuki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, członek wielu towarzystw naukowych w kraju i zagranicą (m.in. Polskiej Akademii Nauk, Polskiej Akademii Umiejętności, Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, Ateneo Veneto w Wenecji, Accademia Clementina w Bolonii, Académie Européenne w Paryżu), zajmuje się sztuką nowożytną.
Jest autorem następujących książek: Sztuka jako świadectwo czasu (1980), Tilman van Gameren. Leben und Werk (1994), Orbis Polonus. Studia z historii sztuki XVII–XVIII wieku (2002), specjalizuje się w problematyce dziejów architektiry i rzeźby dekoracyjnej, roli tradycji antycznej w sztuce, relacji artystycznych polsko-włoskich oraz związków historii sztuki i historii idei.
 



SPIS TREŚCI:



INTRODUCTION 15

 

I •DESIGN, CONSTRUCTION AND DECORATION (1515––1527)    25
Design (1515––1517)    34
Preparatory Work and Building (1517––1520)    54
Decoration of the Interior –– up to the Drum (1521––1524)    57
The Drum and the Dome (1524––1527)    96

 


II THE ORDERS AND THE PORTAL    103
The Orders    105
Capitals of Single Pilasters    108
Capitals Shared by Pairs of Pilasters    120
The Portal    125


 

III GIULIANO DA SANGALLO AND THE ANTIQUE    141
The ““Foliate Boy””    148
Figural Motifs Borrowed from the Antique    156
The Ara Pacis Augustae Motif    162
Architectural Elements Borrowed from the Antique    166
The Antique Triumphal Arch and Roman Tomb Sculpture    169
Pattern Books    174

 


IV ANDREA SANSOVINO AND BENEDETTO DA ROVEZZANO    177


 

V MICHELANGELO AND RAPHAEL    193


 

VI MARBLE FIGURAL SCULPTURES AND FINISHING WORK (1526––1533)    209
Sculptors 223


 

VII THE IDEOLOGICAL PROGRAMME    229
The Design and Work up to the Base of the Drum    231
Candelabrum-Grotesque Decoration    239
The Drum and the Dome (1524––1527)    254
Figural Sculptures and Furnishings (1526––1533)    259


 

VIII THE ORIGIN OF THE IDEOLOGICAL PROGRAMME    271         

                             

IX THE PLACE OF THE SIGISMUND CHAPEL IN THE HISTORY OF ART    279

 

APPENDICES 288                                                                                       
Index 327
Bibliography 346
List of illustrations    365