IDEOLOGIA ZDRAJCY. SZTUKA, MANIERA, MANIERYZM
IDEOLOGIA ZDRAJCY. SZTUKA, MANIERA, MANIERYZM
Achille Bonito Oliva

Kraków 2017

200 × 258 mm, 247 pages

35  full-page colour plates

laminated hardback

ISBN 978-83-89831-28-6

0 EURO
Add to cart

"Manierystyczny artysta jest pogrążony w antynomiach czasu teraźniejszego, a przy tym plecami odwraca się od przyszłości, która pozwala mu na nostalgię za mityczną jednością przeszłości, symbolizowaną, rzecz jasna, przez sztukę renesansową. Manieryzm przecież wykorzystuje eklektycznie jej wspaniałą tradycję, czyni to jednak jakby z boku, uciekając się do cytowania renesansowej perspektywy. Posługiwanie się nią wprost oznaczałoby bowiem nie tyle nostalgię, ile raczej pragnienie przywrócenia dawnego stanu rzeczy, i to w momencie historycznym, który podważył centralne miejsce rozumu, podkreślane właśnie przez geometryczną precyzję perspektywicznych ujęć. Manierystyczny artysta posługuje się nią z ukosa i w sposób wysilony, cytując ją, wskutek czego uprzywilejowany punkt widzenia umieszcza poza centrum. Ideologia zdrajcy przyświeca zatem manierystycznym dokonaniom tak w sztuce, jak i w innych dziedzinach twórczości kulturalnej i naukowej. Wyraża się ona w wykorzystywaniu cytowanych modeli językowych, jednak nie w ich pierwotnej czystości, lecz w skontaminowanej postaci, unikającej jakiejkolwiek celebry, apologii i jakiegokolwiek utożsamienia."

(z Przedmowy)

 

 

O AUTORZE

Achille Bonito Oliva (ur. 1939) należy do najwybitniejszych współczesnych krytyków i historyków sztuki współczesnej. Wykłada na rzymskim uniwersytecie La Sapienza. Współpracuje z wieloma dziennikami i pismami. Prowadzi programy telewizyjne i radiowe, poświęcone sztuce i kulturze.

Wśród ważniejszych wystaw, których był kuratorem, warto wymienić m.in.: Contemporanea (Rzym 1974), Aperto 1980 (wraz z H. Szeemannem, Biennale w Wenecji 1980), Avanguardia Transavanguardia (Rzym 1982), Art and Depression (Wenecja 1984) oraz Minimalia (Nowy Jork 1998). W Polsce był kuratorem dwóch wystaw w Zamku Ujazdowskim w Warszawie: Mario Schifano: Pomocnicza Muza (1999, razem z W. Krukowskim) i wielkiej wystawy sztuki włoskiej Włoski Belweder – Tendencje sztuki współczesnej 1945–2001 (2001).

Bonito Oliva jest autorem terminu „transawangarda” (transavanguardia), którego użył po raz pierwszy w 1978 roku na określenie włoskiego ruchu neoekspresjonistycznego, odrzucającego konceptu alizm i nowe media, a powracającego do form materialnych dzieła sztuki.

Do najważniejszych publikacji są zaliczane: Arte e sistema dell’arte. Opera, pubblico, critica, mercato (Pecara 1975), L’ideologia del traditore. Arte, maniera, manierismo (Mediolan 1976), La Transavanguardia italiana (Mediolan 1980), Superarte (1988), Lezioni di anatomia. Il corpo dell’arte (Rzym 1995), La repubblica delle arti (2005), Dialoghi d’artista (2008).

 

Książka Ideologia zdrajcy. Sztuka, maniera, manieryzm (L’ideologia del traditore. Arte, maniera, manierismo) została przetłumaczona na kilkanaście języków.

 

 

Spis treści

Przedmowa ..................................................................................................................... 9
I. Zdrada, „uboczność”, cytowanie ............................................................................ 23
II. Parodia, melancholia, samooszustwo ............................................................... 27
III. Sztuczność, wirtuozeria, narcyzm ........................................................................ 31
IV. Strata, naśladownictwo, brak ugruntowania .................................................... 35
V. Bycie mniejszym, podział, hałas .......................................................................... 39
VI. Ucieczka, niemożność, reparacja ...................................................................... 43
VII. Żałoba, nostalgia, wina ....................................................................................... 47
VIII. Mania, maniera, manieryzm .............................................................................. 49
IX. Maska, fetysz, styl .................................................................................................. 53
X. Metafora, przebieranka, podwojenie .................................................................. 57
XI. Wyobraźnia, różnica, brak różnicy ...................................................................... 61
XII. Kłamstwo, krytyka, paraliż .................................................................................. 65
XIII. Intryga, spektakl, ceremonia .............................................................................71
XIV. Teatr, działanie, symulacja .............................................................................. .77
XV. Kaprys, turniej, splot ........................................................................................... 85
XVI. Solilokwium, zagadka, labirynt ........................................................................ 91
XVII. Perypetia, poza, podstęp ................................................................................. 99
XVIII. Zbrodnia, marnotrawstwo, wystawność .................................................... 111
XIX. Komiczność, ironia, zawieszenie broni ....................................................... 121
XX. Śmiech, uśmiech, lament ............................................................................... 129
XXI. Śmierć, ryzyko, suwerenność ........................................................................ 135
XXII. Projekcja, sublimacja, dystans .................................................................... 141
XXIII. Służba, pochlebstwo, samotność .............................................................. 145
XXIV. Milczenie, spór, uzurpacja ............................................................................ 149
XXV. Oblężenie, nieprzejrzystość, strumień ........................................................ 153
XXVI. Maszyna, sprzeczność, model .................................................................... 157
XXVII. Pamięć, pismo, symulakr ........................................................................... 161
XXVIII. Szczelina, spójnik, pustka .......................................................................... 165
XXIX. Powierzchnia, scena, powtórzenie ............................................................. 169
XXX. Pokręcenie, „poprzeczność”, dysocjacja .................................................... 175
XXXI. Brak równowagi, brak proporcji, brak miary ............................................. 179
XXXII. Ból, egzaltacja, zawieszenie ...................................................................... 187
XXXIII. Pancerz, zezowatość, spirala .................................................................... 193
XXXIV. Odbicie, peryfraza, kopia ............................................................................ 201
XXXV. Lustro, rana, reszta ...................................................................................... 209
XXXVI. Antyopowieść, patos, substytut ................................................................ 215
XXXVII. Odlew, odroczenie, cudowność .............................................................. 219
XXXVIII. Zawrót głowy, wywłaszczenie, wyobcowanie ....................................... 223
XXXIX. Pozycja, przygoda, marzenie ..................................................................... 227
XL. Sen, tortura, zdrada .......................................................................................... 233

Bibliografia ............................................................................................................... 239
Spis ilustracji ........................................................................................................... 243
Indeks nazwisk ........................................................................................................ 245